İsveçli fizikçi ve astronom (Uppsala 1701-ay.y. 1744). Uppsala Üniversitesinde astronomi profesörlüğüne atanan (1730) Anders Ceisius, bilgilerini geliştirmek için 1732-1736 arasında Avrupa’yı dolaştı. Fransızların Laponya’ya yaptıkları yerölçümü seferine katıldı, sonra Uppsala’ya dönerek bir gözlemevi kurdurdu ve bu gözlemevi için ilgi çekici bir astronomi ve meteoroloji çalışmaları planı hazırladı. Bu arada adını taşıyan ter­mometre derecesini buldu. Yıldızların pırıltılarını birbir­leriyle karşılaştıran ilk bilim adamlarındandır.

İtalyan heykelcisi, kuyumcusu ve madalyoncusu (Flo­ransa 1500 - ay.y. 1571). Bir düello sonucunda Ro-ma’ya kaçmak zorunda kalan Benvenuto Cellini, ken­tin Bourbon düküne karşı savunulmasına katıldı. Flo­ransa ve Mantova’ya gittikten sonra, Roma’ya dönerek Michelangelo’nun yanında çalıştı. Papa’ya saygısızlık­tan hapse atılıp, François’in işe karışmasıyla serbest bı­rakıldı ve onun çağrısını kabul ederek Paris’e gitti (1540). Anet şatosu için Fontaineblau Su Perisini yapıp, 1545′te gözden düşünce Floransa’ya döndü. Cosimo de Medici için çalışıp, başyapıtı olan Perseus Elinde Medusa’nın Başıyla heykelinde (1553), kuyumculuk sanatının bütün inceliklerinden yararlandı.

Bir tapınakta, dikdörtgen biçiminde kapalı iç alanı ya da ana sunağın bulunduğu yeri anlatan mimarlık terimi. Cella terimi (Yunanca naos teriminin eşanlamlısıdır), aynı zamanda, planı bir tapınaktan alınan herhangi bir binanın orta bölümünde bulunan oda için de kullanılır.

Fransız yazarı (Courberoie 1894-Meudon 1961). Uzun süre hekimlik yapan Louis Ferdinand Celine (asıl adı Louis Ferdinand Destourshes’tur), 1930 yıllarında yahudi karşıtı kitaplar yazmaya başladı. Aslında barış yan­lısı bir insan olmasına karşın, ikinci Dünya Savaşı’nda Nazilerle işbirliği yapmakla suçlanarak, 1944′te Alman­ya’ya kaçtı. 1945′te Danimarka’ya geçip, 1950′de yok­luğunda bir yıl hapis cezasına çarptırıldıysa da, ertesi yıl aklandı ve Fransa’ya döndü. Başlıca yapıtları: Voyage an Bourt de la Nu/f (Gece­nin Ötesine Yolculuk, 1932), Morta Credit (Taksit Tak­sit Ölüm, 1936), L’Ecole des Cadavres(Cesetler Okulu, 1938), D’un Château â l’Autre (Bir Şatodan Öbürüne, 1957), Nord(Kuzey, 1960), Rigadoon (1969′da yayın­landı).

Türk şairi (Bursa 1487-ay.y. 1569). iran asıllı şair Mevlana Hamidi’nin oğlu olan Hamidizade Celili (asıl adı Abdülcelil’dir), öğrenimini Bursa’da tamamlayıp, bir ara istanbul’da bulundu (çağdaşı Ahi Benli Hasan ile dost olduğu gibi, aralarında bir rekabet olduğu da söy­lenir). Yaşamının sonuna doğru akıl dengesini yitirip, münzevi bir yaşam sürdü. Hamse sahibi olduğu bilinen Celili, çağının ünlü şair­leri arasındadır. Mesnevilerinin gazellerinden üstün ol­duğu belirtilmiş, günümüze de mesnevileriyle kalmış­tır.
Başlıca yapıtları Hüsrev ü Şirin (mesnevi), Leyla vü Mecnun (mesnevi), Yusuf ü Züleyha (mesnevi), Gül-i Sadberk (gazeller).

İsrail’in kuzey kesiminde bölge. Taberiye gölü (ile Şeria ırmağının doğusunda yeralan, batıda Akra ovasıyla sı­nırlanan Celile, kabaca israil’in kuzeydoğu sınırını izler. Mısır ile Suriye arasındaki ticaret yolu üstünde, verimli bir tarım bölgesidir: Zeytin, çeşitli meyve ve tahıl yetişti­riciliği. Eski çağlarda Yahudiler, Aramiler ve Fenikelilerden oluşan halkıyla çeşitli uygarlıkların karıştığı bir pota du­rumunda olan Celile, özellikle de Taberiye kenti, İ.S. 70′te Kudüs’ün düşmesinden sonra musevi öğretileri­nin merkezi olmuş, Mişna orada derlenmiş, Talmudda orada oluşturulmuştur. Bölgedeki Nasıra kenti İsa’nın doğum yeridir.

Büyük Okyanus’a bağlı kıyı denizi. Filipinler’e bağlı Su­lu ve Mindanao adaları ile Borneo ve Sulavesi adaları tarafından sınırlanan Celebes denizinin (Sulavesi denizi de denir), uzunluğu yaklaşık olarak kuzeyden güneye 675 km, doğudan batıya 840 km’dir; 285 000 km2′lik bir alanı kaplar. En derin yeri 6 220 m’dir.

Avusturyalı şair (Çernovtsıy 1920-Paris 1970). İkinci Dünya Savaşı sonrasında, Alman dilinin en önem­li şairi sayılan Paul Celan, uzun yıllar Paris’te yaşadı. Gerçeküstücü etkiler yansıtan şiirlerinde, özellikle soy­kırım temasını işledi: En tanınmış şiiri “Ölü Füg”, Auschwitz toplama kampıyla ilgilidir.

Türk şairi (İstanbul 1883-ay.y. 1935). Yemen komuta­nıyken ölen İsmail Hakkı Paşa’nın oğlu olan Celal Sahir (soyadı Erozari 6x), iki yıl Hukuk fakültesine devam edip, Hariciye Nezareti’nde çalıştı (1903). Mercan ve Kabataş idadilerinde edebiyat ve Fransızca dersleri ver­di. Bir ara ticaretle uğraşıp (1907), milletvekilliğine se­çildi. Türk abecesini belirlemek için kurulan komisyon­da yeraldı. Celal Sahir, düşünceleri ve sanat anlayışı sürekli ola­rak değişen bir sanat adamı olarak, önce Servet-i Fü-nun, sonra Fecr-i Ati topluluklarına karışmış, Meşrutiyet’ten sonra çıkardığı Demet dergisinde feminizmi sa­vunmuş, Türkçülük hareketine karışarak Türk Ocakları’na devam edenler arasında yeralmış ve Türk Yurcında yazmış, Genç Kalemler de desteklemiştir, içli, duyguyu öne alan şiirleri üç kitapta toplanmıştır: Beyaz Gölgeler (1909), Buhran (1909, Siyah Kitap (1912).

Osmanlı İmparatorluğunda XVI. ve XVII.yy’larda pat­lak veren ayaklanmalar dizisini belirten genel terim. Ba­zıları dinsel kökenli olan, bazılarıysa Osmanlı iktisadı­nın bunalıma girdiği, önemli nüfus artışının, taht kavga­larının, fetihlerin durulmasının toplumu etkilediği bir dönemde patlak veren Celali ayaklanmaları (adları 1519′da Turhal’da peygamberlik savıyla ayaklanan Şeyh Celal’den kaynaklanır), Osmanlı devletinin doğu­da İran, batıda Habsburglar yönetimindeki Avustur­ya’yla savaştığı dönemde hızla yayıldı ve küçük birlikle­re baskın veren ya da küçük kasabaları haraca bağlayan 300-500 kişilik küçük topluluklar, çok geçmeden bü­yük kentleri kuşatabilen 20-30 000 kişilik ordulara dö­nüştü. XVI. yy. sonunda (1598) ilk büyük Celali ordusunu oluşturan Karayazıcı Abdülhalim, üstüne gönderilen birçok kuvveti yenip Urfa’yı ele geçirmeyi başardı, ama 12 Ağustos 1601 ‘de Sokullu Hasan Paşa komutasındaki Osmanlı ordusuna yenilerek, idam eden Kalenderoğlu Mehmet Anadolu beylerbeyini yendikten sonra Manisa’yı haraca bağlayarak, 1607′de izmir yakınlarında İkinci bir Osmanlı ordusunu bozgu­na uğrattı, Ankara’yı kuşattıysa da, alamadı; ama Bursa’ya yönelerek, çevresini ve merkez kesim dışında aşağı yukarı bütün kenti ele geçirdi. Üstüne gönderilen Dalgıç Ahmet Paşa’yı Gönen ovasında yenip, Manisa dolaylarını yağmaladı. Sonunda, Kuyucu Murat Paşa komutasındaki Osmanlı ordusuna Göksün Meydan Savaşı’nda (5 Ağustos 1608) yenilmesiyle ayaklanma bas­tırıldı. Celali ayaklanmaları, Anadolu nüfusunda değişiklik­lere yol açmış, tımarlı sipahi sınıfının aşağı yukarı yokolmasına neden olmuş ve Osmanlı devletini hem askerî, hem siyasal açıdan önemli ölçüde sarsmışlardır.